[seen] หน่าฮ่าน

 

59964820_10213762147278849_582828423571832832_n

 

หน่าฮ่าน (2562, ฉันทนา ทิพย์ประชาติ)

เรารักทุกอย่างที่ประกอบรวมเป็นหนังเรื่องนี้

ตั้งแต่การแคสนักแสดงที่ไม่ได้ดูโดดเกินจากชีวิตจริงมากนัก เรารักที่ยุพิน ตัวละครเอกของเรื่องไม่ได้เป็นเด็กอีสานที่สวยเกินไป (คือนางน่ารักเว้ย แต่นางไม่ใช่แบบ ใบเฟิร์น ในเรื่อง “สิ่งเล็กๆ ที่เรียกว่ารัก” อ่ะ)

พอๆ กับที่เรารักการแคสตัวละคร “อ้ายสิงโต” มาก ที่มีความหล่อแบบไทบ้านพอดี เป็นคนที่เรารู้สึกว่าเป็นเด็กอีสานที่หน้าตาดี แต่ก็ไม่ใช่ขนาด ณเดชน์, รุจ เดอะสตาร์ อะไรเทือกนั้น

ซึ่งมันจริงมาก…มากจนทำให้เราร้องไห้ออกมาไม่รู้ตัวในตอนท้าย

เรารู้มาก่อนว่าผู้กำกับของเรื่อง เป็นผู้หญิงที่มาจากภาคอีสาน แต่เราไม่เคยรู้ประวัติของเธอมาก่อน จนดูหนังจบลง เราลองกูเกิลดู พบว่าเธอเป็นคนกาฬสินธุ์ จังหวัดเดียวกับเราเลย แต่บ้านเธออยู่อำเภอสามชัย หลังจากรู้ถิ่นฐานที่มาของเธออย่างนั้น บทสัมภาษณ์ใดๆ เกี่ยวกับอีสานของเธอที่เราเคยได้อ่านมาก่อน (เธอเคยพูดถึงแม่ชาวนาของเธอมาก่อน) มันทำให้เราเชื่อมโยงกับเธอทันที และทำให้เราคิดภาพออกอันที (อย่างน้อยๆ เราก็เชื่อเช่นนั้น) ว่าอะไรใดๆ แบบไหน ที่มันทำให้เธอเลือกสร้างหนังเรื่องนี้ขึ้นมา และเล่าด้วยท่าทีและน้ำเสียงแบบนี้

เราคิดว่า เธอและเราก็เติบโตมาในสภาพสังคมที่ไม่แตกต่างกัน และน่าจะอยู่ในชนชั้นเดียวกัน ผ่านการศึกษามาแบบเดียวกัน มีเพื่อนๆ ในอีสานที่แวดล้อมคล้ายๆ กัน

ซึ่งมันไม่ได้หมายความว่า เธอหรือเราเป็น ยุพิน นะ

สิ่งที่เราอินมากๆ คือการเล่าถึงชีวิตของคนอีสาน (ในนี้คือโฟกัสไปที่วัยรุ่น) รุ่นใหม่ ที่ดูเหมือนไม่ได้พุ่งเป้าหมายชีวิตให้เติบโตตามระบบแบบที่ศูนย์กลาง (รัฐไทย) กำหนดมา

ซึ่งนี่แหละคือสิ่งที่ทำให้มันสัมผัสเรามากๆ เพราะสิ่งเหล่านี้ไม่ใช่เราเลย … เพราะเราเป็นคน (เด็กวัยรุ่น) ที่ไขว่ขว้าความฝันในระบบแบบที่รัฐไทยกำหนดมาเลย

ถ้าจะมีตัวละครที่คล้ายคลึงกับเราที่สุดในเรื่อง ตัวละครนั้นคงเป็น สวรรค์ เด็กเรียนดี กีฬาเด่น เก่งดนตรี (แคน) เป็นตัวท็อปที่น่าจะไปตามระบบได้อย่างสบาย

ถ้าเราแตกต่างจากตัวละครในเรื่องขนาดนั้น ทำไมหนังมันถึงทำปฏิกิริยากับเราได้มากขนาดนี้?

นั่นเพราะช่วงหนึ่งที่เราเคยกลับไปอยู่บ้านนอก (ที่เขาวง กาฬสินธุ์) ประมาณ 1 ปีครึ่ง เราได้กลับไปเจอคนในชุมชนซึ่งเป็นเพื่อนๆ ในวัยเด็ก ที่เขาเลือกจะอยู่บ้าน (นั่นหมายความว่า บางคนไม่เคยเลือกจะเรียนต่อหรือทำงานที่ กทม.) ทำงานที่บ้าน มีอาชีพที่บ้าน และหลายๆ อาชีพที่เขาเลือก ก็ดูเป็นสิ่งที่ไม่มั่นคงตามแนวทางของ “ชีวิตตามระบบ” ที่คนในเมืองคุ้นชินเลย

เราเจอเพื่อนวัยเด็กหลายคน (ที่เราก็ไม่ได้สนิทแล้ว) ที่เขาขายครีมออนไลน์ หรือขายสินค้าออนไลน์ชิ้นอื่นๆ เราเจอเพื่อนที่ยังขับรถขายไอศกรีมตามหมู่บ้านอยู่ (เขาชื่อ บุญมา และน่าทึ่งที่เขาไม่เคยคิดจากเขาวงไป) เราเจออีกหลายๆ “อดีตวัยรุ่น” ที่เราเคยรู้จัก ที่ทำให้เราประหลาดใจ ว่ามันมีคนที่ไม่เคยคิดฝันอยากจากหมู่บ้าน อำเภอ จังหวัด หรือภูมิภาคนี้ไป เพื่อเติบโต สยายปีกกว้าง ณ ที่อื่นๆ อยู่จริงๆ บนโลกด้วยแฮะ

สิ่งที่เกิดขึ้นกับตัวละครยุพินและผองเพื่อนในเรื่อง ทางเลือกที่พวกเธอเลือกเดิน สิ่งที่พวกเธอเลือกภายใต้ข้อจำกัดของชีวิต มันจึงสร้างปฏิกิริยากับเรามาก เพราะเราก็เคยรู้จักและสัมผัสกับคนเหล่านี้จริงๆ

ซีนที่เราชอบที่สุดในเรื่อง ถ้าไม่นับซีนที่ยุพิน (เด็กเรียนไม่เก่งและไม่เคยคิดจะขยัน) เต้น “หน่าฮ่าน” ต่อหน้าคณะกรรมการที่สัมภาษณ์เธอเข้าเรียนต่อมหาวิทยาลัย ก็คงเป็นซีนที่ “แข่ว” เพื่อนสาวของยุพินที่เลือกทำอาชีพเป็นพนักงานต้อนรับบนรถทัวร์นครชัยแอร์หลังเรียนจบชั้น ม.6

นอกจากนี้ เราคิดว่าทุกสิ่งที่ปรากฏตัวในหนังถูกคิดมาดีแล้ว (แม้จะมีข้อจำกัดด้านการเงินบ้าง) เราชอบการปรากฏตัวของ UD Town (มันคือย่านช้อปปิ้ง คล้ายๆ สยามสแควร์ ของอุดรธานี แต่แน่นอนว่ามัน “ไทบ้าน” กว่า) ชอบการมีอยู่ของ “มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี” ในเรื่อง ชอบการกินพิซซ่าแบบไม่รู้ธรรมเนียมของสวรรค์ จนตะโกนเรียกพนักงานมาเก็บเงินที่โต๊ะ (ก่อนที่สวรรค์จะโดนอ้ายสิงโตหักหน้าว่า ต้องไปคิดเงินที่เคาน์เตอร์สิ) ชอบซีนเติ้ลไม้นั่งกินเหล้าข้างทางกับอ้ายหม่ำ

นี่น่าจะเป็นหนังวัยรุ่นที่ดีที่สุดในใจเรา พอๆ กับเรื่อง “เกรียนฟิคชั่น” ของมะเดี่ยว ชูเกียรติ เลยทีเดียว

ปล.เราเคยอยู่หนองบัวลำภู (ห่างจากอุดรธานีไป 40 กม.) และเคยคลุกคลีกับอุดรฯ อยู่ช่วงหนึ่ง (ก็คือไป UD Town อยู่บ่อยๆ) การมีหนังที่เล่าพื้นที่หลักเป็นอุดรฯ ทำให้เราอินไม่น้อย

Advertisements

บาห์เรน – When life gives you lemon, then makes lemonade

 

 

bahrain

 

 

ฉันเคยเขียนไว้ในอีกเพจหนึ่งชื่อ ทองหล่อเดินได้ – walkable Thonglor ว่า “ขณะที่โลกบอกให้เราออกเดินทาง แต่สารภาพว่าฉันเป็นคนที่หลงรักคอมฟอร์ตโซนอย่างสุดใจ”

ฉันหมายความอย่างนี้จริงๆ
และยิ่งโต ฉันก็ยิ่งตระหนักว่า ฉันไม่ได้รักการเดินทาง และฉันรักความสบายมากกว่าความลำบาก

ฉันไม่เคยอยากออกไปจากคอมฟอร์ตโซน … และการนั่งไถมือถืออ่านจอยลดา และรอเอ็มวีใหม่ WayV ก็ไม่เห็นจะแย่อะไรนี่นา

แต่โลกก็มีทั้งสิ่งที่เราเลือกได้ และเลือกไม่ได้

หลังอายุเต็ม 38 ปีได้ไม่กี่วัน ฉันได้ไปที่บาห์เรน-โดยไม่คาดคิด

นี่คือสิ่งที่ฉันในวัย 38 เจอ เมื่อเดินออกจากคอมฟอร์ตโซน
.
.

1. การตกเครื่องบินตอนเที่ยงคืน
ในชีวิตนี้ฉันเคยตกเครื่องบินมา 1 ครั้งถ้วน – ช่วงปีใหม่ที่จะไปพม่า – ในยุคที่อองซานซูจียังถูกคุมขัง และคนไทยยังต้องขอวีซ่าเข้าประเทศฝั่งตะวันตกของเรา คราวนั้นฉันตกเครื่องที่สุวรรณภูมิ ทางแก้คือควักเงินซื้อตั๋วเครื่องบิน (ช่วงปีใหม่) ใบใหม่สิ … เงินอาจไม่ใช่สิ่งสวยงามที่สุดในโลก แต่หลายๆ ครั้ง เงินแก้ปัญหาให้เราได้

แต่คราวนี้ ฉันตกเครื่องและติดแหงกที่บาห์เรนอยู่เกือบ 24 ชั่วโมง

ถ้าเราอยู่ในโลกที่เวลาเป็นเงินเป็นทอง และการเป็นคนเก่งคนเก๋ของโลกยุคใหม่คือการบริหารเวลาและพลังชีวิตได้ “efficient สูงสุด” … การตกเครื่องและนั่งแหงกอยู่เกือบ 24 ชั่วโมง คงหมายถึง “แกมันเป็นคนแย่ แกมันจัดการชีวิตไม่ดี” แน่ๆ

ฉันเอามือปิดหน้า ตอนที่เจ้าหน้าที่บอกว่า ฉันตกเครื่องแน่ๆ แล้ว … เครื่องบินลำที่จะต่อไปปารีสอยู่ตรงหน้าแล้วแท้ๆ แต่ฉันทำอะไรไม่ได้มากกว่ามองมันค่อยๆ เคลื่อนที่จากไป

“เครื่องดีเลย์ตั้งแต่ต้นทาง ไม่ใช่ความผิดฉันซะหน่อย”
“ใช่ ไม่ใช่ความผิดคุณ”

อย่างน้อยที่สุด คนไทยอย่างฉันก็ไม่ต้องขอวีซ่าเพื่อเข้าบาห์เรน – พวกเขาจัดหาโรงแรมและอาหาร 3 มื้อให้ – ฟรี – แลกกับการตกเครื่องและต้องใช้ชีวิตล่าช้าไปอีกหนึ่งวัน

เป็นหนึ่งวัน ที่โลกจะเปลี่ยนจากยุคเฮย์เซย์ เป็นยุคสมัยเรวะ

ฉันอยู่ที่นั่น ที่เมืองหลวงของบาห์เรนที่ชื่อ มานามา
.
.
.
.

2.ในตอนเที่ยงคืนที่ฉันรู้สึกเหมือนอยากร้องไห้ ฉันหันไปเห็นรอยยิ้มและเสียงหัวเราะของคนไทยกลุ่มหนึ่งที่เป็นเพื่อนร่วมไฟล์ท พวกเขาตั้งใจมาต่อเครื่องไปซาอุดิอาระเบีย เครื่องเต็ม และพวกเขาก็ต้องติดแหงกอยู่ที่บาห์เรนกับฉันเช่นเดียวกัน

ดูไม่ทุกข์ไม่ร้อน ไม่มีเสียงร้องฟูมฟาย ไม่มีเสียงด่าทอ ไม่มีอาการหงุดหงิดอะไรทั้งนั้น

ฉันค้นพบ ณ ตอนนั้น ว่าไม่ว่าฉันจะหงุดหงิดไปอีกกี่มากน้อย มันก็เปลี่ยนความจริงที่ว่า ฉันตกเครื่องไม่ได้ – ฉันต้องอยู่ที่นี่ ต้องนอนที่บาห์เรนคืนนี้ – ในวันสุดท้ายของยุคสมัยเฮย์เซย์

“When life gives you lemon, make lemonade.”
คือสุภาษิตฝรั่งที่บอกเราว่า เมื่อเวลาที่ชีวิตยื่นอะไรที่เราไม่ได้เลือกมาให้ เราก็แค่ต้องหาแง่งามของมันให้เจอ

ถ้าชีวิตเขวี้ยงมะนาวใส่ เราก็แค่ต้องเอามะนาวมาคั้นทำชามะนาวสิโว้ย!

ยิ้ม-นอน-กินข้าว-ฟังเรื่องเล่าแสวงบุญของเหล่าน้าๆ ที่ยอมจ่ายเงินคนละ 6หมืนมาแสวงบุญถึงซาอุดิอาระเบีย

“น้าเป็นผู้ใหญ่บ้านที่ยะลา ถ้าไปยะลาก็ไปถามหาน้านะ นี่เบอร์โทร และทุเรียนยะลาอร่อยมาก อย่าลืมไปหาทาน”

น้าผู้ใหญ่ชื่อ ยูซุก และแฟนน้าชื่อ สะเมาะ

“รู้จักร้านสินธรสเต๊กเฮ้าส์ไหม น้าเป็นเจ้าของ ถ้ามากินก็ขอส่วนลดได้” น้าอีกคนบอก

“นี่บ้านอยู่เอกมัย มาเยี่ยมได้” – อ้อ บ้านใกล้เรือนเคียงกับทองหล่อเลย

ทุกคนดูไม่ทุกข์ไม่ร้อน
ทุกคนดูรับได้กับการต้องตกเครื่อง
ทุกคนดูจะเข้าใจว่ามันเกิดขึ้นได้
ทุกคนดูจะเข้าใจว่าการจากบ้านมาแสวงบุญมันต้องเจอกับความลำบากและสิ่งที่ควบคุมไม่ได้อยู่แล้ว

นั่นน่าจะเป็นครั้งแรกสุด ที่ฉันเลิกตั้งคำถาม ว่าทำไมหลายคนต้องยอมลำบากเพื่อความศรัทธาบางอย่างด้วย

ทำไมเราต้องออกจากคอมฟอร์ตโซนเพื่อมาลำบากด้วย
.
.
.

3.คนปากีสถานคนนั้นอยู่ฝรั่งเศส

น้าคนไทยกลุ่มนั้นจากไปซาอุฯ ตั้งแต่ตอนเที่ยง คนที่ยังอยู่กับฉันที่โรงแรมคือคนปากีสถานคนหนึ่ง ฉันถามเขาว่าเขาตกไฟล์ทบินไหน เขาบอกว่า “แฟรงเฟิร์ต”
“อ้อ เยอรมนี” ฉันพยักหน้า
“แต่ผมอยู่ฝรั่งเศส” เขาบอก
ฉันคงเผลอทำหน้างงใส่
“เมืองที่ผมอยู่ อยู่ติดเยอรมัน ผมเลยบินลงแฟรงเฟิร์ตและนั่งรถไฟเข้าไป”
“อ้อ” ฉันพยักหน้าอีกรอบ

ก่อนหน้านี้ ฉันคงเก็บไปสงสัยบนเครื่องว่า
…ทำไมคนปากีฯ ไม่อยู่ปากีฯ
…ทำไมคนเราต้องออกจากบ้านไปอยู่ที่อื่น
…ทำไมคนเราต้องเดินออกจากคอมฟอร์ตโซน

ฉันโบกมือลาหนุ่มปากีฯ
ไม่มีคำถาม
ไม่มีข้อสงสัย
บางทีฉันอาจเหนื่อยเกินไป
เพราะทันทีที่ขึ้นเครื่องก็นอนหลับยาวเลย

การออกจากคอมฟอร์ตโซนมันเหนื่อย
แต่ถ้าเจอมะนาวหล่นข้างทาง
อย่าลืมหยิบมาคั้น
ชงชามะนาวสักแก้ว…ก็ดีอยู่นะ
.
.

ฉันคิดในใจก่อนเปลือกตาจะปิดลง

 


ไม่ค่อยได้อัพบ่อย แต่ถ้าอ่านแล้วชอบ ฝากแชร์ด้วยนะคะ
หรือติดตามได้ช่องทางอื่น

blog: deartiktok.wordpress.com
fb.me/deartiktok
twitter.com/tiktokthailand
instagram.com/tiktokthailand

[blog] สารคดี Chef’s Table: อาหารไทยร้านโบ.ลาน

bo-appetite

ภาพ: http://appetite.onemega.com/chefs-table-netflix-season-5-and-6/

Chef’s Table
season 5
ร้าน Bo.Lan ของเชฟโบ ทรงวิศวะ

Original series ของ Netflix ที่ว่าด้วยอาหารและเชฟที่โดดเด่นในแง่มุมต่างๆ หลังจากพาคนดูไปชิมอาหาร (ผ่านสายตา) มาหลากหลายโซนโลก ก็ถึงคราวที่ Netflix จะมาถ่ายทอดเสน่ห์ของอาหารไทยแท้ ผ่านร้านอาหารไทยที่ตั้งอยู่ในประเทศไทย (ตรงสุขุมวิท 53)

จริงๆ เรารู้จักเชฟโบผ่านบทความในนิตยสารและข่าวต่างๆ มาตั้งแต่ช่วงแรกที่เธอได้เป็นสุดยอดเชฟอะไรสักอย่าง แล้วร้านโบ.ลาน ก็บู้ม ดังขึ้นมา พร้อมๆ กับที่เห็นว่าเธอมีแฟนหนุ่มออสซี่หน้าตาดูดี (งิ้งงง) แต่เราก็ไม่เคยไปกินอาหารร้านโบ.ลาน เลย เพราะมันแพง (Fine Dining อ่ะนะ) ขายเป็นคอร์ส และแน่นอน คนไทยในไทยย่อมคิดว่า ทำไมชั้นต้องยอมเสียเงินหลายพัน เพื่อจะกินอาหารไทยด้วยวะ

ตอนที่รู้จักเชฟโบ กับร้านโบ.ลาน ผ่านสื่อในยุคนั้น (เราไม่เคยขอสัมภาษณ์เธอ) เรามีก้อนความคิดเกี่ยวกับเชฟโบ และร้านโบ.ลาน ว่า “อ๋อ ลูกคนรวย เรียนทำอาหาร เอาเงินที่บ้านมาเปิดร้านใช่ป่ะ อ๋อ…ต้องใช้วัตถุดิบออแกนิกส์ด้วยใช่ไหม ทำได้เพราะขายแพงไง บลาๆๆๆ” ตอนนั้นเราไม่รู้อะไรเกี่ยวกับเชฟโบ หรือร้านโบ.ลาน มากไปกว่า “ขวัญใจสื่อสายที่ชอบนำเสนอเรื่องออแกนิกส์และอาหารไทยโบราณรากเหง้าที่ไม่เชื่อมโยงกับคนไทยยุคปัจจุบันอีกแล้ว”

พอมาดูซีรีส์ที่ Netflix ทำตอนเชฟโบ เราเลยเซอร์ไพร้สหลายอย่าง เราไม่แน่ใจเรื่องฐานะครอบครัวของเธอ แต่คิดว่าก็น่าจะพอมี เพราะส่งให้ลูกเรียนเมืองนอกได้ (จบนอกใช่ไหม) แต่เราไม่เคยรู้มาก่อนว่าเธอคือทำงานที่ร้าน “น้ำ” (ขอพิมพ์แบบนี้) ร้านอาหารไทยชื่อดังระดับโลกที่อยู่ลอนดอน และที่สำคัญ ร้าน “น้ำ” นี่ดันก่อตั้งโดยเชฟออสเตรเลียที่ไปปักหลักอยู่ลอนดอน (แต่คือขายอาหารไทยไง งงไหม งงไหม งงไหม)

เชฟโบใช้เวลาเรียนรู้เรื่องอาหารไทยจากร้าน “น้ำ” (ต้องเรียนอาหารไทยกับฝรั่งอ่ะ งิ้งงงง) 2 ปี จนได้พื้นฐานทุกอย่างที่จำเป็น แล้วคิดอยากกลับมาเปิดร้านอาหารไทยที่เมืองไทย ซึ่งคนส่วนใหญ่ก็มองว่าบ้าแหละ แต่เพราะเป็นความตั้งใจ เธอก็เลยทำร้านขึ้นมา ซึ่งช่วง 6 เดือนแรกก็แทบไม่มีลูกค้าเลย จนกระทั่งเธอหันมาเน้นความสำคัญของวัตถุดิบ ออกไปควานหาวัตถุดิบออแกนิกส์ทั่วฟ้าเมืองไทย น้ำตาลก็ใช้น้ำตาลจากต้นตาล (ใชป่ะวะ) ที่ทำสด ไม่ใส่สาร แน่นอนว่า ละเอียดขนาดนี้ อาหารก็ต้องแพงตามนั่นแหละ

ดูซีรีส์ตอนนี้จบลง เราอยากลองทานอาหารที่ร้านโบ.ลาน ลองดู แต่พอเสิร์ชราคา เห็นคอร์สละ 2-3 พันบาท ก็รู้สึกว่า พอเหอะ 555 คือเราอาจจะชอบเสพเรื่องราว (สารคดี) ที่เล่าถึง passion (ที่ยังไม่หมด) ของคนประมาณนี้ แต่บางอย่างที่เขาทำ ต้องยอมรับว่ามันราคาสูง และเราเอื้อมไม่ถึง หรือจริงๆ ก็คือ เราไม่ใช่คนที่ใส่ใจการกินขนาดนั้นอ่ะ อาหารไทยที่เราคิดถึงก็คือ แกงหวายของที่บ้าน ซึ่งครูวิสามารถทำเองได้ในราคาไม่มากมาย

เราว่าสุดท้าย คนเราเลือกได้ว่าจะให้คุณค่ากับอะไร เชฟโบให้คุณค่ากับอะไรพวกนี้ ส่วนเราให้คุณค่ากับอะไรอย่างอื่นแทน (ไม่ใช่ว่าเราไม่ใช่สายกินนะ แต่เราไม่ใช่สายที่ยอมเปย์เพื่ออาหารอ่ะ) จริงๆ พอมามองอย่างนี้ มันก็วิเคราะห์ได้อีกว่า มาตรฐานค่าครองชีพคนไทยมันอยู่ระดับไหนวะ ทำไมพวกเราไม่มีสิทธิวาดฝันการกินอาหารแบบนี้ได้เลย (แต่จริงๆ มันก็กลับมาว่า ถ้ามีเงิน ก็คงไม่กินอยู่ดี / แต่ถ้าไปทำงาน อาทิ เขียนบทความให้เขา ก็คงกิน)

ในส่วนการเล่าเรื่องของ Netflix เราว่าเล่าได้สนุกดี แต่…แต่…แต่ เรารู้ตัวแล้วว่า เราไม่ชอบสารคดี Netflix (หมายถึงที่ Netflix ทำเอง) เพราะมันดู Americanization มากๆ (หรือ Western น่ะแหละ) สารคดีของ Netflix เล่าด้วยจังหวะและมุมมองตะวันตก ที่ไม่รู้สิ คือเราดูได้ แต่เราดูไป เราก็จะคิดเสมอว่า ถ้าเล่าด้วยมุมมองของคนไทย เราจะเล่าเรื่องนี้ด้วยมุมมองและท่าทีแบบไหนดี หรือเราจะหยิบประเด็นพวกนี้มาเล่าไหมนะ หรือจะเล่าเรื่องอื่นดีกว่า บลา บลา บลา

สรุปว่า เราให้ 3/5 คะแนนแล้วกัน มันเปิดโลกและมุมมองใหม่ๆ ให้กับเราบ้าง แต่มันเป็นโลกที่เราคงไม่เหยียบย่างเข้าไป คงปักหลักที่ร้านอาหารฝั่งตรงข้ามบ้านอ่ะ

พร้อมกับฝันถึงแกงไก่ใส่หวาย ที่จะขอให้ครูวิทำ ยามที่เรากลับบ้านนอกครั้งถัดไป

US and Them: ความร้าวรานของ Beijing Dream

Culture_Us-and-Them_4

 

เพิ่งดู Us and Them ใน Netflix

ส่วนตัวไม่อินกับเรื่อง “บอกรัก” หรือ “ขอโทษ” อะไรที่เหมือนจะมีแคมเปญต่อเนื่องกับตัวหนังอ่ะ

มีตอนที่ชอบ และมีบางตอนที่รู้สึกว่า มันไม่เจ็บจี๊ดพอ (แกจะให้มันเจ็บจี๊ดไปขั้นไหน)

แต่ประเด็นที่ชอบมากๆ คือประเด็นการกลับบ้านในวันปีใหม่ (ในเรื่องคือ ปีใหม่จีน หรือตรุษจีน)

ในฐานะคนต่างจังหวัดที่มาอยู่ กทม. การพูดถึงความฝันในการสร้างบ้านที่ปักกิ่งแบบในหนัง มันทำให้เราแว่บคิดถึงภาพฝันใน กทม. ของคนต่างจังหวัด

นี่คือหนังของผู้กำกับรุ่นใหม่ (ใช่ไหม) ของจีน ที่พยายามจะเล่าเรื่องให้พ้นไปจากการเมือง (แล้วมั้ง) หมายถึงไม่ได้เล่าถึงอุดมการณ์การเมืองทำนองนั้น แต่มันเล่าถึงความใฝ่ฝันของคนจีนยุคใหม่ ซึ่งจริงๆ น่าจะหมายถึง จีนบ้านนอก ที่อยากได้ดีในปักกิ่ง

แปลกดี วันก่อนเพิ่งไปคุยกับคนที่นิยามตัวเองว่าเป็น “จีนใหม่” ที่มาเรียนต่อและทำงานในไทย (บ้านเขาอยู่โซนค่อนไปทาง ฮาบิน)

คือคนนี้ที่เราไปคุยด้วย เขาพูดไทย อังกฤษ และจีน (แน่นอนว่าหมายถึง แมนดาริน) เขามีจิตวิญญาณของความต้องการประสบความสำเร็จที่ชัดเจนมากๆ เขาบอกด้วยว่า คนจีนเป็นแบบนี้แหละ

แต่เขาก็ไม่เหมือนกับตัวละครในหนัง
เขาเป็นจีนใหม่ ที่หมายถึงจีนยุคใหม่ ที่การศึกษาพาให้พบโอกาสใหม่ๆ ได้ง่ายกว่า จีนบ้านนอกเข้าปักกิ่ง

เรามีเพื่อนคนจีนหลายคน ที่บ่นเรื่องการแข่งขันในจีน ที่ไม่ได้แข่งแค่คนจีนในประเทศ แต่ยังต้องแข่งกับพวกที่จบจากเมืองนอก ม.ดังๆ มาด้วย

จีนใหม่ก็มีเรื่องต้องดิ้นรน
จีนบ้านนอกที่ไม่รู้ว่าใหม่ไหม ก็ต้องดิ้นรน

เมื่อหนังจบลง เราไม่ค่อยเชื่อในความรักของพระเอกนางเอก (ขอโทษ) แต่เราเชื่อในเยี่อใยของคนมีถิ่นฐานบ้านเกิดเดียวกัน (พระเอกกับนางเอกเหมือนมาจากตำบลเดียวกัน) เราเชื่อในความห่วงใยที่พ่อพระเอกมีให้นางเอก (ในฐานะลูกหลานที่มาจากตำบลเดียวกัน)

ถึงจดหมายตอนท้าย จะดูทะแม่งนิดหน่อย (พ่อพระเอกไม่น่าจะใช่คนอยากเขียนจดหมายเพื่อสื่อสารความรู้สึกตัวเองนะ) แต่เราว่า เยื่อใยและความห่วงหาอาทรแบบ “คนบ้านเดียวกัน” น่ะ มันมีจริง

นั่นเป็นส่วนที่เราชอบที่สุดเกี่ยวกับหนังเรื่องนี้

และอยากให้เมืองไทยมีหนังที่เล่าเรื่องคนต่างจังหวัดในเชิงนี้บ้าง

[documentary film] Boundary – ฟ้าต่ำ แผ่นดินสูง

 

Screen Shot 2018-09-22 at 3.33.07 PM

Boundary – ฟ้าต่ำ แผ่นดินสูง (นนทวัฒน์ นำเบญจพล/2013/ไทย)

ได้ดูสักที
ทั้งที่อยากดูตั้งแต่ตอนออกฉาย แต่จำไม่ได้ว่าทำไมถึงไม่ได้ดู … เหมือนจะอยู่บ้านนอก หรือไปญี่ปุ่นแล้วนี่แหละ (แต่หนังเข้าฉาย เมษายน 2013 รึเปล่า…นั่นยังไม่ได้ไปญี่ปุ่นเลยนะ)

แต่นั่นแหละ ได้ดูแล้ว

หลังจากสารคดีเรื่องนี้ฉายมา 5 ปี พอย้อนกลับมาดูในช่วงที่กระแสความขัดแย้งจากกรณีเขาพระวิหาร -ที่ถูกขับด้วยลัทธิชาติยมเป็นหลัก- ซาลงไป (หมายถึงความร้อนแรงของความขัดแย้งซาลงไป ไม่ใช่ลัทธิชาตินิยมซาไป) ก็พบว่า ตัวเองไม่ได้อินกับสารคดีมาก (ทั้งๆ ที่ตัวเองก็เป็นคนอีสาน) และเอาเข้าจริง ตัวสารคดี ก็ไม่ได้ถูกสร้างมาเพื่อให้ใครอินอยู่แล้วมั้ง (เหมือนจะเป็นเช่นนั้นนะ)

ถ้าให้เล่าถึงเมนไอเดียของสารคดี คงต้องบอกว่า มันคือหนังสือ Imagined Community ของ อ.เบน แอนเดอร์สัน นั่นแหละ (และแน่นอน มีเครดิต อ.เบน อยู่ท้ายเรื่อง) มันคือการพยายามทำความเข้าใจเรื่องพรมแดนของความขัดแย้ง – ทั้งความขัดแย้งตรงพรมแดนเขาพระวิหาร และความขัดแย้งในวิกฤตการเมืองไทย (เสื้อเหลืองเสื้อแดง) นั่นแหละ – ซึ่งผู้กำกับเลือกเล่าผ่านตัวละครเล็กๆ โดยเฉพาะชาวบ้านและทหารในพื้นที่ทั้งสองฝั่ง

แต่สารคดีก็ไม่ได้สืบค้นถึงรากลึกของปัญหาอะไร เพราะนั่นไม่ใช่สารหลักที่จะสื่ออยู่แล้ว มันคือการพยายามมองมาจากคนนอก (เพราะผู้กำกับเป็นคนกรุงเทพฯ = คนนอกอยู่แล้ว) ซึ่งไม่ได้อยู่ใกล้พื้นที่ซึ่งมีเสียงปืนเสียงระเบิด ที่น่าสนใจคือ ปัญหาที่ชายแดนเขาพระวิหาร ก็เป็นปัญหาที่ไม่ได้ก่อขึ้นโดยคนในพื้นที่ด้วยซ้ำ ปัญหาที่ถูกจุดให้ร้อนแรงอีกครั้งในช่วง 2011 ที่มีการปะทะกัน เกิดขึ้นจากคนนอกพื้นที่…คนที่รู้สึกว่า “จะเสียเอกราชไทยให้เขมรไม่ได้”

สารคดีแนะนำเราให้รู้จักกับอ๊อด ทหารเกณฑ์ที่กำลังจะปลดประจำการ เขาได้รับสิทธิ์พักร้อนกลับบ้านช่วงสงกรานต์ บ้านของอ๊อดอยู่ตรงจุดที่มีปัญหาพิพาทนั่นแหละ ศรีษะเกษ (สะกดอย่างนี้ใช่ไหม) จริงๆ อ๊อดมีความน่าสนใจ แต่เนื่องจากตอนนี้หิว ขี้เกียจเขียนยาว ทิ้งมันไว้ตรงนี้แหละ อ้าว

นอกจากอ๊อด เราได้รู้จักพ่ออ๊อด รู้จักชาวบ้านที่ต้องอพยพเมื่อเกิดการปะทะ รู้จักคนที่สูญเสียบ้านเพราะระเบิดลง (บ้านทั้งหลังที่เก็บเงินมาสร้าง) รู้จักคนที่เสียสามีเพราะระเบิดลง (ฝ่ายภรรยาเล่าถึงด้วยท่าทีไม่ดราม่าเลยแม้แต่น้อย แต่นั่นยิ่งทำให้คนดูรู้สึกถึงความดราม่ามากขึ้น) ทหารแถวๆ นั้น ทั้งไทยและเขมร …​ในพาร์ทเขมร (กัมพูชา) ผู้กำกับเล่าถึงนอกรอบ (เหมือนจะเล่าในเฟซบุ๊ก-เคยอ่านผ่านตาตอนนั้น) ว่าต้องปลอมตัวเป็นชาวต่างชาติ (แนวๆ จีน เกาหลี ญี่ปุ่น นี่แหละ) เข้าไปขอสัมภาษณ์ เพราะตอนนั้นถ้าบอกว่าเป็นคนไทย … เละแน่ๆ

สิ่งที่น่าสนใจจริงๆ สำหรับเราก็คือ … หลายครั้งที่งานซึ่งสำรวจประเด็นในเชิงนี้ (เชิงไหนหว่า…เออ นั่นแหละ) มักเป็นผลงานของคนที่ไม่ได้เรียนรัฐศาสตร์มาโดยตรง (ผู้กำกับเรียนออกแบบนะถ้าจำไม่ผิด) แต่เป็นการต่อยอดจากความสนใจ ก้าวข้ามพรมแดน (แน่ะ…​ boundary) ของความรู้เฉพาะสาขาหนึ่งๆ ไปสู่สาขาหนึ่งๆ ปะทะสังสรรค์และเล่ามันออกมา ด้วยความสนใจใคร่รู้

สิ่งที่เรา-ในฐานะเด็กรัฐศาสตร์-สนใจหลังจากดูสารคดีเรื่องนี้จบลง คงเป็นประเด็นที่ว่า … เราอยากรู้ว่า มีคนสาขารัฐศาสตร์หรือสาขาแนวๆ นี้ ได้ถ่ายทอดหรือเล่าถึงเรื่องนี้ในเชิงสารคดี หรือเรื่องเล่า (อาทิ หนังสั้น / อนิเมชั่น) ไว้บ้างไหม ในการมองเรื่องพิพาทเขาพระวิหาร ถ้าเราไม่มองจากมุมของ Imagined Community ของ อ.เบน แอนเดอร์สัน รวมถึงไม่มองจากสายตาของลัทธิชาตินิยม มันจะเลือกเล่า หรือมองได้จากอะไรอีกบ้าง

อ๊ะ ลืมให้คะแนน

8.5/10

สามารถเช่าดูออนไลน์ (48 ชม.) ได้ที่ Vimeo ในราคา 6$ (ประมาณ 180 บ.)

ลิงก์เช่าหนัง – https://vimeo.com/ondemand/boundary/135178142

Girls Don’t Cry : สารคดีปานกลางของมือปืนรับจ้างที่เล่าเรื่องเด็กสาวชนชั้นกลาง … และไม่ coming of age สักกะหน่อย

girls

5/10

สิ่งที่คุณจะไม่ได้เห็นคือ ซีนเมษาพูดถึงประเด็นดราม่าเรื่องมีแฟน แต่สิ่งที่คุณจะได้เห็น คือซีนเฌอปรางพูดเรื่องการตัดสินใจเลิกกับแฟนเพื่อมาเป็นเมมเบอร์ BNK48 …

และนี่คือสิ่งที่จะกำหนดทิศทางสารคดีเรื่องนี้ไปทั้งเรื่อง

เราชอบสารคดี แต่คิดว่ามันไปไม่สุด แต่ขณะเดียวกันก็เข้าใจด้วยว่า เต๋อมาในฐานะมือปืนรับจ้าง ไม่ว่าจะยังไงก็แล้วแต่ มันคงเล่าได้แค่ประมาณนี้แหละ

แน่นอนว่าเต๋อเลือกเล่าเรื่องของกลุ่มเด็ก Under (ที่ออกแนว Underdog) มากกว่า ขณะเดียวกันก็พยายามสะท้อนความหนักหนาสาหัสที่ตัวท็อปต้องเผชิญ “ไม่เป็นฉันเธอไม่รู้หรอก” อะไรทำนองนั้น

เป็นสารคดีที่ประนีประนอมสูงมากๆ … และพยายามจะเกลี่ยทุกอย่างให้อยู่เท่านี้แหละ

ระหว่างเดินกลับบ้าน คุยกับน้องที่ไปดูด้วยกันว่า ถ้ามันจะต้องขยี้จริงๆ มันมีประเด็นอะไรให้ขยี้ได้บ้างไหมนะ? หรือจริงๆ แล้วเพราะเด็กสาวในเรื่องก็ชนชั้นกลางไทย และความเป็นเด็กชนชั้นกลางไทยมันก็ไม่มีอะไรให้ขยี้ได้เยอะหรือเปล่า?

ส่วนที่สารคดีเลือกจะขยี้มากที่สุด (และคิดว่า นี่อาจเป็นส่วนที่โดนใจหลายคนอยู่ไม่น้อย) คือส่วนที่เล่าเรื่องความสับสนของเมมเบอร์ (เด็กสาวๆ) ช่วงแรก ที่อยากได้คะแนนนิยม และช่องทางการสื่อสารเดียวของพวกเธอในตอนนั้นก็คือ social media (fb page & IG & woov live) ที่พวกเธอต้องพยายามหาทางโพสอะไรก็ได้ เพื่อให้คนไลค์คนชอบคนเชียร์

เราเลยได้เห็นความสับสนของเด็กวัยรุ่นน่ะ …​ เหมือนการมองย้อนกลับไปช่วงที่เราติดโซเชียลมีเดียใหม่ๆ แล้วพยายามเรียกไลค์กัน

แต่นี่เป็นไอดอลไง…เป็นเด็กสาวที่อยากติดเซมบัตสึ 16 คนไง … เราเลยได้เห็นการเปลี่ยนคาแรกเตอร์ตัวเอง การพยายามอ่านคอมเม้นท์แล้วนำมาปรับแก้ การพยายามทำอย่างไรก็ได้เพื่อให้ได้ถูกเห็น ถูกพูดถึง ได้รับความนิยม ได้รับ engagement

ไม่ต่างกับเวลาเหล่า Online Marketer ต้องหาทางทำคะแนน – อันนี้คิดว่าคนทำงานประมาณนี้ดูแล้วอาจอิน #ต้องทำดีสักเท่าไหร่เธอถึงจะengageกับเพจชั้นนนนนน

เราคิดว่าเป็นสารคดีที่ถ้าเป็นคนนอก ไม่ใช่โอตะ ไม่ใช่สายติ่ง ไม่ได้ตาม BNK48 แบบติดตาม น่าจะชอบสารคดีเรื่องนี้เลยแหละ … เพราะมันทำให้เข้าใจว่า “วงนี้” เป็นอย่างไร

คือสารคดีทำได้ดีในแง่ที่อธิบายใหัคนนอกเข้าใจความเป็นวงแบบนี้ และการแข่งขันการเป็นเซมบัตสึ ได้

แต่ขณะเดียวกัน … อันนี้ความเห็นส่วนตัวแบบสุดๆ เลยนะ … ถ้าเป็นคนที่ตาม หรือเข้าใจระบบของวงแบบนี้อยู่แล้ว เราว่าจุดที่สารคดีเลือกจะเผย หรือโชว์ มันคือการประนีประนอมอย่างถึงที่สุด

>ความอิจฉาน่ะเหรอ … ไม่มีหรอก ถ้าจะมีใครพูดถึงเฌอปราง ก็พูดด้วยน้ำเสียงที่ยังชื่นชมอยู่ เฌอปรางคือหมุดหมายที่ทุกคนอยากไปถึง อยากเทียมเท่า … แต่ไม่แม้แต่จะคิดแซงหน้าด้วยซ้ำ

แน่นอน…มันโคตรไทย กับการเลือกตอบหรือเล่าแบบนี้

>ความดาร์กของวง … การแตะประเด็นระหว่างโอตะกับพวกเธอ ว่าพวกเธอคือสินค้าของบริษัท ถูก objectify ไหม …​ไม่น่าจะถือว่าพูดถึงประเด็นนี้ คือมันมีการพูดถึงประเด็นเรื่องการต้องหาหนทางให้ได้รับความนิยมนั่นแหละ แต่มันไม่ได้แตะต้องหรือวิพากษ์อะไรในแง่นี้ #แน่นอนสารคดีของวงรุ่นพี่อย่างAKB48ก็ไม่ได้แตะประเด็นเหล่านี้เช่นกัน

>ช่วงวัยสาวและการทุ่มเทชีวิตให้วง สิ่งที่สูญเสียไป และสิ่งที่ได้กลับมา … เหมือนจะแตะ แต่อยู่ในขนบที่สุด เป็นการเล่าตามขนบแบบเรียบร้อยดีงามมากๆ

ซึ่งแน่นอน … เรารู้ว่าเต๋อคือมือปืนรับจ้าง และมันคงดีที่สุดแล้ว ที่จะเล่าในแนวทางนี้

>ซีนที่ชอบ แน่นอนคือทุกซีนของปูเป้, เรื่องของจิ๊บเรายังชั่งใจอยู่บ้าง แต่เราชอบพาร์ทที่จิ๊บถามตัวเองว่า คู่ควรจะเป็นเพื่อนกับเมมเบอร์ที่ดังมากๆ อย่างมิวสิคไหม

เออ…พอได้ดูเรื่องนี้ ก็ทำให้ได้ย้อนกลับไปถามถึงความรู้สึกของตัวเองที่มีต่อเพื่อนผู้หญิง ก่อนจะพบว่า เราไม่เคยมีฟีลลิ่งทั้งหมดทั้งมวลนี้ที่ปรากฏในสารคดีนี้กับเพื่อนผู้หญิงของเราเลยนะ

แต่เราชอบน้ำตาของเจนมาก
และเจนเป็นคนที่ร้องไห้ได้สวยสุดๆ

ปล. เราเป็นคนมีรสนิยมสามานย์ อย่าถือสาเรา #พี่เป้รี่เจ็บที่เขาคัดแค่เด็กสาวอายุ12ถึง22ปีเท่านั้น

#girlsdontcry #bnk48 #แฟนน้องเต๋ออย่าขุดหลุมพี่

[film / documentary] Tokyo Idols

Tokyo Idols (2017, Japan)
ดูทาง Netflix

“คุณไม่ค่อยได้เห็นความสุขและการปลดปล่อยแบบนั้นหรอก”
แฟนคลับวัย 43 ปี ของ ริโอะ ไอดอล วัย 21 ปีกล่าว

32960067_10155741278408235_2187011761033445376_o

Tokyo Idols เป็นสารคดีเกี่ยวกับวัฒนธรรมไอดอลในญี่ปุ่น ซึ่งเหมือนจะไปหนุนเสริมวัฒนธรรมชายเป็นใหญ่ แต่ขณะเดียวกันมันก็มีองค์ประกอบอย่างอื่น

เอาเข้าจริง ความที่ไม่ได้อยู่ในวัฒนธรรมไอดอล “ญี่ปุ่น” ทำให้ไม่ชอบสารที่สารคดีชิ้นนี้พยายามสื่อนัก แต่เข้าใจว่า มันเป็นคำตอบของวัฒนธรรม “นี้” ในญี่ปุ่นน่ะ มันหลีกเรื่อง “เพราะเศรษฐกิจตกต่ำ ผู้คนต้องการการเยียวยา วัฒนธรรมไอดอลทำให้ผู้ชายที่ไม่กล้ามีความสัมพันธ์ในชีวิตจริง-อาจเพราะมองว่ายุ่งยากไป-ได้มีที่ทางในการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้คน – ซึ่งรวมถึงแฟนคลับด้วยกันเอง”

สารคดีโฟกัสไปที่ “ไอดอลหญิง” เป็นส่วนมาก อาจเพราะยุคหลัง AKB48 ถือกำเนิด ไอดอลหญิงค่อนข้างครอบครองพื้นที่สื่อหรือความสนใจไปได้มาก แต่ญี่ปุ่นก็ยังมีไอดอลชาย การละเลยเรื่องไอดอลชาย ทำให้มันเหมือนจิ๊กซอว์บางอย่าง ที่จะตอบโจทย์บางอัน ของการมีอยู่ของไอดอลในสังคมญี่ปุ่น-ขาดไป

คำตอบของสารคดีเลยดูน่าเบื่อ ซ้ำซาก ไม่แปลกใหม (สำหรับเรา)

จริงๆ วัฒนธรรมไอดอลในญี่ปุ่น, เกาหลีใต้ (เคป๊อป), รวมถึงจีนแผ่นดินใหญ่ ก็ใช่ว่าจะเหมือนกันนะ ของเกาหลีนี่มันอีกฟีลเลย

แต่คำตอบเรือ่ง “การเยียวยา, การเป็นพื้นที่บางอย่าง” เราคิดว่าใช้ได้กับทั้งหมด

“ทั้งหมด” ที่ว่า ไม่ได้หมายถึงแค่วงการไอดอลของสามประเทศ

แต่หมายถึงใช้ได้กับทุกวงการ ทุกสาขาอาชีพ ทุกความฝัน
ทุกคนตามหาพืนที่นี้ บางคนอาจเจอมันในนามของการงาน, ครอบครัว, กลุ่มเพื่อน, กีฬา, หนังสือ, คนรัก, และบางคนเจอในฮอลล์คอนเสิร์ต – หรือบางทีก็ปนๆ กันไป

ส่วนตัวยังคงเชื่อว่า ทุกคนล้วนมองหาสิ่งที่เรียกว่า “magic moment”

และมันไม่จำกัดว่าต้องเจอในที่ใดที่หนึ่งเท่านั้น
ไอ้ช่วงเวลามหัศจรรย์นี่